به گزارش خبرنگار حیات، ۲۶ مردادماه در تقویم ایران تنها یک مناسبت رسمی نیست؛ این روز، یادآور بازگشت مردانی است که سالها رنج اسارت، شکنجه، دوری از وطن و فشارهای جسمی و روحی را تحمل کردند، اما در برابر دشمن سر فرود نیاوردند و با عزت، استقامت و ایمان، نام خود را در حافظه تاریخی ملت ایران ماندگار ساختند.
سالروز ورود آزادگان سرافراز به میهن اسلامی، از آن دست روزهایی است که با گذشت سالها، همچنان در ذهن و دل مردم ایران زنده مانده است. ۲۶ مرداد ۱۳۶۹، نخستین گروه از آزادگان ایرانی پس از سالها اسارت در اردوگاههای رژیم بعث عراق، از مرز خسروی وارد کشور شدند و صحنههایی از اشک شوق، آغوشهای باز و استقبال پرشور مردم، این روز را به یکی از عاطفیترین و تاریخیترین روزهای پس از دفاع مقدس تبدیل کرد.
بر اساس آمارهای منتشرشده در منابع رسمی و معتبر، در موج اصلی تبادل اسرا در سال ۱۳۶۹، ۳۷ هزار و ۵۳۲ نفر از آزادگان ایرانی طی ۲۹ مرحله به میهن بازگشتند. همچنین شمار کل آزادگان ایرانی در آمارهای ثبتشده، ۳۹ هزار و ۱۴۰ نفر اعلام شده است؛ آماری که نشاندهنده وسعت انسانی و ملی این رخداد بزرگ تاریخی است.
بازگشت آزادگان تنها پایان یک دوره اسارت نبود، بلکه آغاز فصلی تازه در روایت مقاومت ملت ایران به شمار میرفت؛ فصلی که در آن، آزادگان بهعنوان شاهدان زنده جنایتهای دشمن بعثی، راویان صبر و پایداری و نماد استقامت یک ملت شناخته شدند. آنان سالهایی طولانی از جوانی، زندگی، سلامت و آرامش خود را در اردوگاههایی گذراندند که در آن، محرومیت از ابتداییترین حقوق انسانی، شکنجههای روحی و جسمی، و فشار برای شکستن روحیه ایمان، بخشی از واقعیت روزمره بود.
با این حال، آنچه از خاطرات و روایتهای آزادگان برجای مانده، نشان میدهد که اسارت نتوانست هویت دینی و ملی آنان را از میان ببرد. بسیاری از آنان با برگزاری نماز جماعت پنهانی، آموزش قرآن، حفظ همبستگی میان اسرا، و مقاومت در برابر تبلیغات و فشارهای بعثیها، اردوگاههای اسارت را به مدرسهای برای ایستادگی تبدیل کردند. از همین روست که در ادبیات رسمی و فرهنگی کشور، آزادگان تنها اسیران سابق جنگ نیستند، بلکه بهدرستی «آزمودهترین فرزندان ملت» و «شهیدان زنده» نام گرفتهاند.
تاریخ بازگشت آزادگان، البته با نام و خاطره شهدای غریب در اسارت نیز گره خورده است؛ رزمندگانی که در اردوگاههای عراق بر اثر شکنجه، بیماری، کمبود دارو و نبود رسیدگی درمانی به شهادت رسیدند و سالها خانوادههایشان در انتظار خبری از آنان ماندند. همین واقعیت، ارزش بازگشت آزادگان را دوچندان میکند؛ چرا که هر آزاده بازگشته، حامل روایتی از رنج، صبوری و البته بقا و ایستادگی بود.
در سال ۱۳۶۹ و در جریان تبادل اسرا، فضای کشور حالوهوایی متفاوت داشت. رسانهها بهصورت لحظهبهلحظه خبر ورود آزادگان را منعکس میکردند و شهرهای مختلف ایران صحنه برگزاری مراسم استقبال از این مردان مقاوم بود. خانوادههایی که سالها در انتظار دیدار عزیزان خود بودند، پس از تحمل دلتنگیهای طولانی، بار دیگر فرزندان، پدران، برادران و همسرانشان را در آغوش گرفتند؛ لحظهای که اشک و لبخند را به هم آمیخت و در تاریخ اجتماعی ایران ثبت شد.
نکته مهم در بازخوانی این رویداد آن است که آزادگان صرفاً حامل خاطره یک تجربه تلخ نیستند، بلکه سرمایههای معنوی و اجتماعی کشور به شمار میروند. بسیاری از آنان پس از بازگشت، در عرصههای مختلف فرهنگی، اجتماعی، مدیریتی و آموزشی به خدمت ادامه دادند و تجربههایشان را به نسلهای بعد منتقل کردند. این انتقال تجربه، نقش مهمی در حفظ حافظه تاریخی دفاع مقدس و تبیین ارزشهایی چون ایثار، مقاومت، وفاداری و مسئولیتپذیری داشته است.
بنیاد شهید و امور ایثارگران بهعنوان یکی از نهادهای اصلی متولی حفظ و ترویج فرهنگ ایثار و شهادت، در سالروز ورود آزادگان، همواره بر ضرورت تکریم این قشر تأکید کرده است. گرامیداشت ۲۶ مرداد، تنها یک مراسم نمادین نیست، بلکه یادآوری این حقیقت است که امنیت و عزت امروز کشور، حاصل سالها فداکاری مردانی است که در سختترین شرایط، از آرمانهای انقلاب اسلامی و تمامیت ارضی ایران پاسداری کردند.
در نگاه ملی، آزادگان بخشی از تاریخ زنده کشورند؛ تاریخی که نه در کتابها، بلکه در جسم و جان و خاطرههای آنان ثبت شده است. هر یک از آنان روایتی از مقاومت در برابر تحقیر، امید در دل تاریکی، و وفاداری در لحظههای سخت دارند. از این منظر، ۲۶ مرداد فقط روز بازگشت به وطن نیست؛ روز بازگشت کرامت و امید است.
امروز، مرور آن روز تاریخی و بزرگداشت آزادگان، فرصتی برای بازاندیشی در معنای واقعی وطندوستی، ایمان و ایستادگی است. مردانی که از اردوگاههای اسارت بازگشتند، نهتنها از مرزهای جغرافیایی عبور کردند، بلکه از آزمونی بزرگ در برابر تاریخ نیز سربلند بیرون آمدند. آنان نشان دادند که انسان مؤمن و آزاده، حتی در بندِ دشمن نیز میتواند آزاد بماند.
۲۶ مرداد، یادآور این حقیقت است که آزادگی با رهایی از زنجیر آغاز نمیشود، بلکه با حفظ ایمان، شرافت و هویت در دشوارترین شرایط معنا پیدا میکند. به همین دلیل، سالروز ورود آزادگان سرافراز به میهن اسلامی، در حافظه جمعی ملت ایران بهعنوان روزی پرافتخار، انسانی و الهامبخش باقی مانده است.
انتهای پیام/ خرد
نظر شما